İzmir Seferihisar Necat Hepkon Devlet Hastanesi

İzmir İl Sağlık Müdürlüğü
İzmir Seferihisar Necat Hepkon Devlet Hastanesi

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

Çocuklarda Ateşli Havaleye Dikkat

Güncelleme Tarihi: 10/05/2018

Çocuklarda Ateşli Havaleye Dikkat...

Alper DOĞANUZMAN TABİP (ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI)


Febril nöbetler; yani ateşli havale, çocukluk çağının en sık görülen nörolojik sorunlarındandır. Ailelerde endişeye neden olsa da aslında gayet iyi seyirli ve beyin hasarı bırakmayan, sık görülen bir durumdur. Özellikle 6 ay ile 5 yaş arası çocuklarda izlenmekte olup bu yaş grubunun yaklaşık %2 ile %4’ü arasında görülebilmektedir. Bu oran Japonlar gibi bazı farklı etnik gruplarda %7’ye kadar çıkabilmektedir. 

Ateşli havale tanımı gereği beraberinde kafa içi enfeksiyon (menenjit, ensefalit) ya da başka bir neden olmaması ve nöbetlerin ateş ile ilişkili olması (38 derece ve üstü) şeklinde tanımlanır. Daha önce ateşsiz nöbeti olan ve ateşli havale geçiren çocuklar bu tanımın dışında yer almaktadır. 6 aydan küçük ve 5 yaşından büyük çocuklarda ateşli havaleden bahsedilemez, bu yaş grubunda mutlaka kafa içi enfeksiyon, metabolik hastalık veya epilepsi gibi başka bir neden araştırılması gerekmektedir.

40 derece ateş ve üzeri önemli bir risk oluşturmaktadır…

Ateşli havale için yaş ile beraber en önemli risk faktörleri; ateşin yüksekliği, viral enfeksiyonlar, son yapılan aşılamalar ve ailede çocukluk çağında ateşli havale öyküsü bulunmasıdır. Ateşin yüksekliği ateşin yükselme hızından daha önemli olup 40 derece ateş ve üzeri önemli bir risk oluşturmaktadır. Özellikle yaş küçüldükçe daha düşük ateş seviyelerinde de nöbetler görülebilmektedir. Bakteriyel enfeksiyonlarda ateşli havale nadiren izlenmekte olup özellikle 6. hastalığa neden olan Human Herpesvirus-6 (HHV-6) ve gribe neden olan İnfluenza gibi viral enfeksiyonlar en sık etkenler arasındadır. Bu hastalıkların seyri sırasında ateşli havaleler görülebilmektedir.

Çocukluk çağı aşılarından difteri-aselüler boğmaca-tetanoz (DaBT)’un da içinde bulunduğu 5’li karma aşılamalardan sonra özellikle aşılamadan sonraki ilk 3 gün içinde, kızamık-kızamıkçık-kabakulak (KKK) ve suçiçeği aşılamalarından sonra ise özellikle 8. ve 14. günler arasında ateşli nöbetler görülebilmektedir. Ancak aşılama sonrası görülen ateşli nöbetler oldukça düşük oranlarda izlenmekte olup DaBT’ın da içinde bulunduğu 5’li karma aşılamalarda 100.000’de 4 ve KKK-suçiçeği aşılamalarından sonra görülme oranı ise çocuklarda 100.000’de 40’dır. Bu aşılamalardan sonra özellikle DaBT aşılaması sonrası ateşli havale geçirildiyse aşılama bireyselleştirilmeli ve mutlaka bir hekime danışılmalıdır. 

Ateşli havale kimlerde daha sık görülmektedir?

Birinci derece akrabalarda ateşli havale öyküsü olanlarda febril nöbetler daha sık izlenmektedir. Bunların dışında ayrıca demir eksikliği anemisi ve allerjik riniti (mevsimsel nezle) olanlarda da ateşli havaleler daha sık görülmektedir.

Ateşli havalelerde nöbet seyri iki ayrı şekilde izlenmektedir. Birincisi, en sık izlenen basit febril nöbetler olup, 15 dakikadan kısa süren, 24 saat içinde tekrarlamayan ve kasılmaların el ve ayaklarda yaygın izlendiği nöbet şeklidir. Diğeri ise ateşli havale geçiren çocukların yaklaşık %5-10’da görülen, kasılmaların 15 dakikadan uzun olduğu, 24 saat içinde tekrarlayan ve fokal kasılmaların olduğu (tek bir el, kol ya da tek bir ayakta olan kasılmalar vb.) kompleks febril nöbetlerdir. Bu nöbetler daha küçük çocuklarda olma eğilimindedir ve gelişme geriliği ile ilişkili olabilir. Kompleks febril nöbet geçirenlerin tümünde gerekli olmasa da hastanın semptom ve bulgularına göre ileri inceleme gerekebilmekte ve mutlaka bir çocuk nöroloji hekimine danışılması gerekmektedir.

Çocuğunuz evde ateşli havale geçirecek olursa…

Sanılanın aksine ateşli havale geçirmiş bir çocukta ateş düşürücüler ile agresif bir şekilde ateşi düşürmenin, febril nöbetlerin tekrarlama riskini önleyemediği gösterilmiştir. Bu yüzden ateş düşürücülerin aşırı kullanımından sakınılmalıdır. Ateş düşürücüler hastanın daha rahat bir şekilde hastalığı atlatmasını sağlayabilir ancak tekrarlama riskini önlemez. Eğer çocuğunuz evde ateşli havale geçirecek olursa hava yolunu açık tutmak için yan çevirin, nefes almasını engelleyen ağız ve burun boşluğunda birikmiş olan salya, tıkaç ve salgılar var ise temizleyin ve en yakın acil servis hizmetlerine haber verin. Basit febril nöbetler acil servislerde kısa bir izlem sonrası çocuğun iyilik durumu uygun ise taburcu edilebilirken, kompleks febril nöbetler tekrarlama riskinden dolayı 24 saat izleme alınmalı ve gerekli ise ileri tetkikleri planlanmalıdır. Kompleks febril nöbet geçiren çocuklarda eğer gelişimsel gerilik de var ise takip eden dönemde Sara hastalığı (Epilepsi) riski %5-10’a yakındır. Bu nedenle çocuk nöroloji hekimlerince takibi gerekebilmektedir. Daha küçük yaşta nöbet geçiren çocuklarda, ateş ile nöbet arasında kısa bir dönem varlığında, birinci derece akrabalarda ateşli havale öyküsü olanlarda ve daha düşük ateş seviyelerinde nöbeti olan çocuklarda ateşli havalenin tekrarlama riski artış göstermektedir.